Từ một cơ sở sản xuất chưa đầy 500 m², sau gần 12 năm gây dựng, Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển Phú Cường Đạt ở thôn Quyết Tiến, xã Thạch Xuân (Thạch Hà) đã hình thành mô hình trồng nấm quy mô 3.000 m², tạo việc làm cho lao động địa phương và xây dựng được những sản phẩm OCOP mang thương hiệu Hà Tĩnh. Đằng sau những con số về doanh thu là một hành trình kiên trì làm chủ kỹ thuật và theo đuổi hướng sản xuất sạch.

Bắt đầu từ sự am hiểu kỹ thuật

Với nghề trồng nấm, đó không đơn thuần là một công việc thường nhật. Nấm là loại cây trồng nhạy cảm với nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và môi trường sinh trưởng. Chỉ một khâu không bảo đảm cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng, năng suất của cả quá trình sản xuất.

Anh Cường từng có 8 năm làm kỹ thuật viên tại Trung tâm Chuyển giao Khoa học và Công nghệ Thạch Hà. Chính nền tảng kỹ thuật ấy đã trở thành hành trang để anh quyết định tự lập nghiệp với nghề trồng nấm từ năm 2014.

Khởi đầu với diện tích gần 500 m², trải qua nhiều lần thử nghiệm, thất bại và điều chỉnh, cơ sở sản xuất từng bước mở rộng. Đến nay, diện tích đã tăng lên 3.000 m², được đầu tư nhà xưởng kiên cố, thông thoáng, bố trí cách xa khu dân cư và khu vực chăn nuôi.

“Vạn sự khởi đầu nan”, anh Cường nhớ lại những ngày đầu khởi nghiệp khi nhiều lần gặp khó khăn do thiếu vốn, chưa làm chủ được khoa học kỹ thuật và quy trình sản xuất. Nhưng thay vì dừng lại, anh mạnh dạn vay vốn, tiếp tục đầu tư, học hỏi và từng bước hoàn thiện mô hình.

Không chỉ trồng nấm, mà làm chủ cả quy trình

Điểm đáng chú ý trong cách làm của Phú Cường Đạt là sự kỹ lưỡng ở từng công đoạn. Theo anh Cường, chất lượng nấm được quyết định ngay từ khâu chọn giống. Tiếp đó là quá trình xử lý, ủ nguyên liệu, vệ sinh nhà xưởng và chăm sóc. Nguồn nguyên liệu phải được lựa chọn kỹ, sạch; nước tưới phải bảo đảm; nhà xưởng phải được vệ sinh thường xuyên.

Công ty đầu tư hệ thống giàn phun nước bán tự động để điều chỉnh độ ẩm, hệ thống ánh sáng nhân tạo bằng bóng đèn tiết kiệm điện và giàn trồng phù hợp với đặc tính của từng loại nấm. Đặc biệt, trong quá trình sản xuất, công ty không sử dụng hóa chất để kích thích nấm.

Nhờ kiểm soát chặt chẽ môi trường sinh trưởng, sản phẩm làm ra hướng tới tiêu chí sạch, an toàn và ổn định. Đây cũng là cách người sản xuất tạo dựng niềm tin với thị trường từ chính chất lượng sản phẩm.

Hiện công ty sản xuất nhiều loại nấm như mộc nhĩ, nấm sò, nấm linh chi. Riêng khu vực trồng nấm mộc nhĩ rộng khoảng 1.800 m², mỗi năm cho thu hoạch khoảng 15 tấn nấm thành phẩm. Nấm sò đạt sản lượng khoảng 20-25 tấn/năm.

Giá trị không dừng lại ở một vụ nấm

Từ những sản phẩm thu hoạch được, Phú Cường Đạt không chỉ dừng ở bán nấm tươi mà từng bước hướng tới chế biến, nâng cao giá trị sản phẩm. Nấm mộc nhĩ được chế biến thành nấm sấy khô thái sợi và nấm khô cắt chân. Công ty cũng phát triển thêm các sản phẩm chế biến từ nấm như nấm sò muối chua ngọt, nấm linh chi sấy khô.

Cuối năm 2021, hai sản phẩm nấm linh chi và nấm mộc nhĩ của công ty được công nhận OCOP 3 sao. Từ đây, câu chuyện của những sản phẩm được làm ra trong một cơ sở ở Thạch Xuân bắt đầu mở rộng ra thị trường. Sản phẩm không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà đã được đưa tới một số tỉnh, thành phía Bắc và miền Trung như Nghệ An, Quảng Ngãi, Thừa Thiên - Huế.

Đó cũng là bước chuyển quan trọng: từ sản xuất đơn thuần sang xây dựng thương hiệu và nâng giá trị nông sản.

Hiện doanh thu của công ty đạt gần 3 tỷ đồng/năm, lợi nhuận khoảng 600 triệu đồng. Không chỉ tạo nguồn thu cho doanh nghiệp, mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho 14 lao động tại địa phương, với mức thu nhập từ 4-4,5 triệu đồng/người/tháng.

Kiên trì để đi xa hơn

Trồng nấm không phải nghề dễ làm. Ruồi, muỗi ký sinh, bệnh mốc xanh, nấm hồng và những biến động về nhiệt độ, độ ẩm luôn có thể tác động trực tiếp đến sản lượng. Vì vậy, người làm nghề không chỉ cần kỹ thuật mà còn phải có sự kiên trì và tính kỷ luật cao trong từng công đoạn.

Chính những yêu cầu khắt khe ấy đã tạo nên cách làm của Phú Cường Đạt: bắt đầu từ kỹ thuật, kiểm soát quy trình, chú trọng chất lượng và từng bước nâng giá trị sản phẩm.

Trong định hướng thời gian tới, công ty tiếp tục mở rộng sản xuất, đầu tư máy móc hiện đại để nghiên cứu các sản phẩm chế biến sâu như trà nấm linh chi, cao nấm linh chi, mứt nấm. Mục tiêu không chỉ là tăng doanh thu mà còn tạo thêm việc làm cho người dân địa phương và đưa sản phẩm nấm mang thương hiệu Hà Tĩnh vươn xa hơn.

Từ những phôi nấm nhỏ bé, một hướng sản xuất đã được hình thành bằng sự bền bỉ của người làm nghề. Câu chuyện ở Phú Cường Đạt vì thế không chỉ nằm ở doanh thu gần 3 tỷ đồng mỗi năm, mà còn ở cách một sản phẩm nông nghiệp được chăm chút từ giống, nguyên liệu, quy trình đến chế biến và thương hiệu.

Đó là hành trình cho thấy, khi người nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp làm chủ được kỹ thuật, coi trọng chất lượng và biết đi cùng thị trường, những giá trị tưởng như giản dị từ đồng đất quê nhà hoàn toàn có thể tạo nên một sản phẩm hàng hóa có chỗ đứng.