Tần suất thu gom rác 10 ngày/lần được xác định cơ bản phù hợp với điều kiện chung của xã Thạch Xuân. Tuy nhiên, để khoảng thời gian giữa các đợt thu gom không trở thành áp lực đối với môi trường, điều kiện tiên quyết là mỗi hộ gia đình phải thực hiện nghiêm túc, hiệu quả việc phân loại rác ngay từ nơi phát sinh. Phân loại tốt không chỉ giảm lượng rác phải đưa đi thu gom mà còn hạn chế mùi hôi, giảm nguy cơ ô nhiễm và giữ gìn môi trường sống ngay từ mỗi gia đình.

Rác thải sinh hoạt phát sinh mỗi ngày, trong khi điều kiện tổ chức thu gom không thể đáp ứng việc vận chuyển liên tục tại tất cả các khu dân cư. Với đặc điểm địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, tần suất thu gom 10 ngày/lần cơ bản phù hợp với tình hình chung của Thạch Xuân.

Tuy nhiên, ở những thôn có mật độ dân cư cao, lượng rác phát sinh lớn, khó bố trí điểm tập kết tạm thời, như Thạch Điền, nếu người dân không chủ động phân loại, lưu giữ rác đúng cách thì lượng rác tồn lưu sẽ tăng, dễ phát sinh mùi hôi, ruồi muỗi, ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan và đời sống của cộng đồng.

Vì vậy, phân loại rác tại nguồn không phải là việc làm mang tính phong trào, càng không phải việc riêng của đơn vị thu gom. Đây là trách nhiệm của từng hộ gia đình, từng cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Mỗi gia đình cần hình thành thói quen phân loại ngay khi rác phát sinh, tách riêng rác có khả năng tái sử dụng, tái chế; rác thực phẩm, rác hữu cơ; và các loại rác sinh hoạt khác. Những loại giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh, vải, đồ gỗ, cao su còn khả năng tận dụng cần được tách riêng. Rác thực phẩm như thức ăn thừa, rau, củ, quả, thực phẩm hư hỏng cũng cần được thu gom riêng, bảo quản phù hợp, hạn chế tối đa tình trạng trộn lẫn với các loại rác khác.

Làm tốt khâu này sẽ tạo ra ba lợi ích trực tiếp: lượng rác phải đưa đi thu gom giảm xuống; rác hữu cơ không bị trộn lẫn với các loại rác khác nên hạn chế phân hủy, phát sinh mùi; đồng thời giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường tại hộ gia đình, khu dân cư và các điểm thu gom.Ngược lại, nếu tất cả các loại rác đều bị dồn chung vào một túi, đặc biệt là thức ăn thừa và rác hữu cơ, thì chỉ sau một thời gian ngắn đã có thể phát sinh mùi hôi, nước rỉ rác và các nguy cơ mất vệ sinh. Khi đó, dù đơn vị thu gom có tăng cường phương tiện, nhân lực, áp lực đối với môi trường vẫn rất lớn.

Bởi vậy, không thể chỉ đặt câu hỏi “bao nhiêu ngày xe đến thu gom rác một lần”, mà trước hết phải đặt câu hỏi “mỗi gia đình đã giảm được bao nhiêu rác trước khi đưa ra khỏi nhà?”.

Xã Thạch Xuân yêu cầu các thôn tăng cường tuyên truyền, tổ chức họp các tổ liên gia, nhất là tại những địa bàn còn tình trạng phân loại rác chưa tốt, đưa rác ra trước thời gian hoặc tập kết không đúng nơi quy định. Các hộ gia đình, cơ sở kinh doanh phải bố trí dụng cụ chứa rác phù hợp, không để rác trên đường, vỉa hè, khu vực công cộng và không tự ý hình thành các điểm tập kết rác.

Đối với chợ, nhà hàng, quán ăn và các hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống, việc tách riêng chất thải thực phẩm, thức ăn thừa càng phải được thực hiện nghiêm túc; tuyệt đối không xả trực tiếp xuống đường giao thông, cống rãnh, mương thoát nước hoặc khu vực công cộng.

Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân phối hợp với Phòng Kinh tế và các thôn tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp đến từng hộ; phát huy các mô hình tự quản về vệ sinh môi trường, đưa nội dung phân loại rác vào sinh hoạt của các chi hội, tổ liên gia. Các chi bộ, Ban Chỉ huy, Ban Công tác Mặt trận thôn thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở, biểu dương những hộ thực hiện tốt và kịp thời chấn chỉnh các trường hợp chấp hành chưa nghiêm.

Đối với những địa bàn có lượng rác phát sinh lớn, tần suất 10 ngày/lần chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, thôn phối hợp với HTX Môi trường Lưu Vĩnh Sơn và người dân rà soát, thống nhất phương án thu gom phù hợp. Tuy nhiên, điều chỉnh lịch thu gom chỉ là giải pháp hỗ trợ; giải pháp căn cơ vẫn là giảm lượng rác ngay từ nguồn phát sinh. Một túi rác được phân loại đúng hôm nay là một phần rác được giảm đi, một phần mùi hôi được ngăn lại và một phần ô nhiễm được loại bỏ. Vì vậy, để lịch thu gom 10 ngày/lần thực sự phù hợp và hiệu quả, mỗi gia đình Thạch Xuân cần coi phân loại rác tại nguồn là việc làm bắt buộc, thường xuyên và trở thành nếp sinh hoạt hằng ngày.

Phân loại tốt từ mỗi gia đình – giảm rác từ mỗi hộ – giảm mùi trong khu dân cư – giảm ô nhiễm cho Thạch Xuân.