Bảo vệ trẻ em, phòng ngừa và giảm thiểu tình trạng trẻ em lao động trái quy định của pháp luật là trách nhiệm của gia đình, cộng đồng, người sử dụng lao động và toàn xã hội.

Kính thưa toàn thể Nhân dân!

Trẻ em có quyền được sống trong môi trường an toàn, được chăm sóc, bảo vệ, học tập và phát triển toàn diện. Việc tham gia một số công việc phù hợp với độ tuổi, sức khỏe và không ảnh hưởng đến việc học tập, phát triển của trẻ được pháp luật quy định. Tuy nhiên, việc sử dụng trẻ em làm những công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc bố trí thời gian làm việc không phù hợp là hành vi vi phạm pháp luật, có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, tâm lý, việc học tập và tương lai của trẻ.

Nhằm phòng ngừa, phát hiện và giảm thiểu tình trạng trẻ em lao động trái quy định của pháp luật, ngày 27/5/2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 782/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030.

Chương trình hướng đến việc phòng ngừa, phát hiện, hỗ trợ, can thiệp đối với trẻ em lao động trái quy định của pháp luật và trẻ em có nguy cơ trở thành lao động trẻ em; đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, gia đình, cộng đồng và người sử dụng lao động trong bảo vệ trẻ em.

Một số quy định cần biết khi sử dụng lao động chưa thành niên

Theo Bộ luật Lao động năm 2019, pháp luật không cấm trẻ em tham gia lao động trong mọi trường hợp, nhưng quy định rất chặt chẽ về độ tuổi, loại công việc, thời giờ làm việc và điều kiện lao động nhằm bảo vệ trẻ em, người chưa thành niên.

1. Người sử dụng lao động phải tuân thủ nghiêm các điều kiện khi sử dụng người chưa đủ 15 tuổi

Theo quy định của Bộ luật Lao động, khi sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc, người sử dụng lao động phải:

• Giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó;

• Bố trí thời giờ làm việc không ảnh hưởng đến thời gian học tập của trẻ;

• Có giấy khám sức khỏe của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền xác nhận sức khỏe phù hợp với công việc; tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng/lần;

• Bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn, vệ sinh lao động phù hợp với lứa tuổi;

• Không được sử dụng người chưa đủ 13 tuổi làm việc, trừ một số công việc nghệ thuật, thể dục, thể thao theo quy định của pháp luật và phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Đối với người từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi, chỉ được sử dụng làm các công việc nhẹ thuộc danh mục được pháp luật cho phép.

2. Quy định về thời giờ làm việc

Người chưa đủ 15 tuổi không được làm việc quá 4 giờ trong một ngày và 20 giờ trong một tuần; không được làm thêm giờ và làm việc vào ban đêm.

Việc bố trí trẻ em làm việc phải bảo đảm không ảnh hưởng đến thời gian học tập, nghỉ ngơi và sự phát triển thể chất, tinh thần của trẻ.

3. Người sử dụng lao động có thể bị xử phạt nghiêm nếu vi phạm

Theo Nghị định số 12/2022/NĐ-CP ngày 17/01/2022 của Chính phủ, người sử dụng lao động vi phạm các quy định về lao động chưa thành niên có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt từ 1 triệu đồng đến 75 triệu đồng, tùy theo tính chất, mức độ và hành vi vi phạm.

Các hành vi bị xử phạt gồm: không lập hoặc không ghi đầy đủ sổ theo dõi khi sử dụng lao động chưa thành niên; sử dụng lao động chưa thành niên không có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ; sử dụng người chưa đủ 15 tuổi không đúng quy định về hợp đồng, thời gian làm việc, khám sức khỏe, điều kiện an toàn; sử dụng người chưa đủ 13 tuổi hoặc từ 13 đến dưới 15 tuổi làm những công việc ngoài danh mục pháp luật cho phép...

Đặc biệt, trường hợp sử dụng người chưa thành niên làm những công việc nặng nhọc, nguy hiểm, độc hại và gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 296 Bộ luật Hình sự.

Cha mẹ và cộng đồng cần làm gì để bảo vệ trẻ em?

Để phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật, mỗi gia đình và người dân cần:

Một là, quan tâm, chăm sóc, quản lý và bảo vệ trẻ em; không vì hoàn cảnh kinh tế mà để trẻ phải làm những công việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc ảnh hưởng đến việc học tập và phát triển.

Hai là, khi cho trẻ tham gia lao động, cha mẹ cần tìm hiểu kỹ quy định của pháp luật về độ tuổi, loại công việc, thời gian làm việc và điều kiện bảo đảm an toàn cho trẻ.

Ba là, các hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp và cá nhân có sử dụng lao động phải tuyệt đối tuân thủ quy định của pháp luật về lao động chưa thành niên; không sử dụng trẻ em vào các công việc bị cấm hoặc công việc có nguy cơ gây tổn hại đến sức khỏe, tính mạng và sự phát triển của trẻ.

Bốn là, người dân khi phát hiện trường hợp trẻ em có nguy cơ bị bóc lột sức lao động, bị ép buộc lao động hoặc bị sử dụng vào công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm cần kịp thời thông tin cho gia đình, chính quyền địa phương hoặc cơ quan chức năng để được kiểm tra, hỗ trợ và can thiệp.

Chung tay bảo vệ trẻ em từ mỗi gia đình

Phòng ngừa và giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là trách nhiệm và tình cảm của mỗi gia đình, cộng đồng.

Hội Nông dân xã Thạch Xuân cùng cấp ủy, chính quyền, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã kêu gọi toàn thể Nhân dân, các tổ chức, cơ sở sản xuất, kinh doanh và người sử dụng lao động trên địa bàn nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật về lao động chưa thành niên; không để trẻ em bị bóc lột sức lao động, bị ép buộc lao động hoặc phải làm những công việc ảnh hưởng đến sức khỏe, việc học tập và sự phát triển toàn diện.

Mỗi hành động đúng hôm nay sẽ góp phần tạo dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, để trẻ em được học tập, vui chơi, phát triển và có cơ hội trở thành những công dân khỏe mạnh, có tri thức, đóng góp cho quê hương, đất nước trong tương lai.