Năm 1923 tốt nghiệp Diplôme , được phân về dạy tại trường Tiểu học Nha Trang (nay là trường THPT Nguyễn Văn Trỗi) cho đến năm 1926 . Tại đây , ông không những dạy học cho lớp trẻ mà còn dạy chữ cho Công nhân và nhân dân nghèo với sách vở do chính tiền của ông mua , phát . Tháng 6-1926 ông được kết nạp vào Tân Việt Cách Mạng Đảng là tiền thân của Đảng Cộng Sản Việt Nam và là một trong những người thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên tại Khánh Hòa.
Từ tháng 8-1926 đến tháng 7-1928 ông chăm lo hoạt động phát triển Đảng và dạy văn hóa cho các tầng lớp lao động nghèo từ Vinh (Nghệ An) đến Bà Rịa , Biên Hòa , Sài Gòn - Gia Định.
Tháng 12-1928 sang Quảng Châu (Trung Quốc) để đến với Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ; sau đó được cử đi học tại Mátxcơva với bí danh Xinhítxkin cho đến tháng 4-1933 . Trong thời gian này ông đã soạn thảo “Chương trình hành động của Đảng Cộng sản Đông Dương” và “Sơ thảo lịch sử phong trào Cộng sản ở Đông Dương”.
Tháng 8-1933 đến tháng 7-1936 về Quảng Châu trực tiếp chỉ đạo phong trào Cách mạng trong nước ; và ngày 26-7-1936 ông được cử làm Tổng Bí Thư của Đảng.
Cuối tháng 7-1936 đến 3-1938 ông về nước hoạt động , khôi phục lại các ban Đảng và các tổ chức quần chúng ; chỉ đạo Đảng hoạt động công khai và bán công khai . Ngày 30-3-1938 ông chủ trì hội nghị lần thứ 3 Ban chấp hành Trung ương Đảng tại Bà Điểm và thôi giữ chức Tổng Bí Thư , nhưng vẫn tham gia Thường vụ Trung ương Đảng.
Ngày 1-5-1938 Hà Huy Tập bị bắt do có chỉ điểm trong khi tham dự ngày Quốc tế Lao động tại Sài Gòn . Từ đó cho đến năm 1941 ông bị giam tại các nhà giam Sài Gòn , Nghệ An với nhiều bản án từ cấm lưu trú , bị quản thúc , tước quyền công dân và chính trị đến tử hình vì “có trách nhiệm tinh thần” về cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ.
Ngày 28 tháng 8 năm 1941, đồng chí Hà Huy Tập và nhiều đồng chí khác đã bị kẻ địch bắn tại Hóc Môn – Gia Định khi mới 35 tuổi. Đồng chí hy sinh trong tư thế hiên ngang của một người cộng sản kiên cường dâng hiến trọn tuổi xuân cho cách mạng, cho sự nghiệp vẻ vang của Đảng, của dân tộc.
Là một lãnh tụ thời dựng Đảng, đồng chí Hà Huy Tập không chỉ là một cán bộ lãnh đạo xuất sắc mà còn là một nhà lý luận của Đảng ta, được Đảng giao là Tổng biên tập Tạp chí Bônsêvích, khi về nước, trên cương vị Tổng bí thư của Đảng, đồng chí đã thành lập và trực tiếp lãnh đạo nhiều tờ báo như L’Avant – Grande, Le Peuple, Kịch bóng … với nhiều bút danh khác nhau.
Đánh giá về Hà Huy Tập và các nhà lãnh đạo thời dựng Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Các đồng chí ấy đã vui vẻ hy sinh hết thảy, hy sinh cả tính mệnh mình cho Đảng, cho giai cấp, cho dân tộc. Các đồng chí ấy đã đem xương máu mình vun tưới cho cây cách mạng, cho nên cây cách mạng đã khai hoa kết quả tốt đẹp như ngày nay. Tất cả chúng ta phải noi theo các gương anh dũng, gương chí công vô tư ấy, mới xứng đáng là người cách mạng”.
Để tưởng nhớ Tổng Bí thư Hà Huy Tập, trên cả nước nhất là ở các thành phố, thị xã đã có nhiều trường học, công trình văn hóa, đường phố mang tên đồng chí. Tại quê nhà, Đảng - Nhà nước và tỉnh Hà Tĩnh đã xây dựng khu tưởng niệm đồng chí Hà Huy Tập tại xã Cẩm Hưng.