Nhằm khai thác lợi thế địa hình đồi núi thấp, thời gian qua, Thạch Xuân không chỉ phát triển các loại cây ăn quả mà còn đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng đa dạng, linh hoạt. Nhiều giống rau màu mới như bầu sao, bí đỏ, dưa chuột… được đưa vào trồng trên các triền đồi, từng bước thay thế những giống truyền thống năng suất thấp. Nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu, các giống này sinh trưởng khỏe, thích nghi tốt, khả năng chống chịu sâu bệnh khá, tỷ lệ đậu quả cao và cho năng suất ổn định. 

Ghi nhận tại thôn Quý Linh, trên diện tích gần 3.000m2 của gia đình ông Trương Văn Thủy, những giàn bầu sao gối vụ đang vào kỳ thu hoạch rộ. Đây là giống bầu có nhiều ưu điểm nổi bật: quả thon dài, vỏ xanh nhạt, ăn ngon, dễ tiêu thụ, thời gian thu hoạch sớm và kéo dài. “Mỗi vụ bầu kéo dài 3-4 tháng, có thể làm 3 vụ mỗi năm. Khi vào chính vụ thu hoạch, cứ 1-2 ngày gia đình lại cắt bán một lần, từ 5-6 yến. Với giá bán 10-12 nghìn đồng/kg như hiện nay, sau khi trừ chi phí, mỗi vụ cho thu nhập hơn 40 triệu đồng” - ông Thủy chia sẻ.

Ông Trương Văn Thủy với những giàn bầu sao sai quả 

Không dừng lại ở một loại cây trồng, gia đình ông Thủy còn chủ động đa dạng hóa sản xuất với các loại rau, củ như dưa chuột, bí xanh, bí đỏ, mướp… Việc luân canh, xen canh hợp lý giúp tận dụng tối đa diện tích đất, đồng thời tạo nguồn thu liên tục trong năm, giảm rủi ro do biến động thị trường. 

Từ hiệu quả của gia đình ông Trương Văn Thủy, mô hình sản xuất này đang dần được nhân rộng tại thôn Quý Linh. Hiện, toàn thôn có 5 hộ tham gia với tổng diện tích khoảng 4,5 ha. Các hộ dân đã mạnh dạn chuyển đổi sang sử dụng giống mới, thay thế giống cũ kém hiệu quả, qua đó cải thiện rõ rệt năng suất và chất lượng sản phẩm. Chị Nguyễn Thị Hương - hộ dân tham gia mô hình cho biết: “Để nâng cao hiệu quả sản xuất, chúng tôi đã chủ động tìm hiểu, lựa chọn các giống cây phù hợp, đồng thời áp dụng kỹ thuật trồng xen canh, gối vụ. Thực tế cho thấy, nhiều loại rau như bầu sao, bí đỏ, dưa chuột… khi trồng phát triển tốt, ít sâu bệnh, cho thu hoạch kéo dài”.

Chị Nguyễn Thị Hương ở thôn Quý Linh phấn khởi với những giống rau, củ, quả  mới cho năng suất, chất lượng tốt 

Việc phủ xanh các triền đồi bằng rau màu không chỉ tận dụng hiệu quả quỹ đất mà còn tạo sinh kế ổn định cho người dân. Những diện tích từng bỏ hoang hoặc canh tác kém hiệu quả nay đã trở thành những vùng sản xuất hàng hóa, mang lại giá trị kinh tế rõ rệt. 

Ông Nguyễn Văn Duy - Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Xuân cho biết: “Toàn xã hiện có hơn 70 ha trồng rau, củ, quả. Nhiều vùng sản xuất tập trung đang dần hình thành, từng bước tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa. Việc mạnh dạn đưa giống mới vào sản xuất đã mang lại “lãi kép” - vừa nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, vừa gia tăng thu nhập cho người dân”.

Cũng theo ông Duy, thời gian tới, xã tiếp tục rà soát, quy hoạch lại các vùng sản xuất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu; đồng thời xây dựng cơ chế hỗ trợ, khuyến khích người dân mở rộng diện tích, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Bên cạnh đó, địa phương cũng chú trọng kết nối tiêu thụ, hướng tới hình thành các chuỗi liên kết bền vững, nâng cao giá trị nông sản trên thị trường.

Có thể thấy, việc lựa chọn đúng hướng đi - đưa giống mới vào sản xuất gắn với canh tác gối vụ - đang giúp nông dân Thạch Xuân khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, từng bước nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là nền tảng để phát triển nông nghiệp bền vững trong tương lai.